{"id":4325,"date":"2026-11-16T08:52:04","date_gmt":"2026-11-16T08:52:04","guid":{"rendered":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/?p=4325"},"modified":"2026-11-16T08:52:44","modified_gmt":"2026-11-16T08:52:44","slug":"yapay-zekayaucretsiz-ogretmenlik-yaparken-neleri-kaybediyoruz-iii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/2026\/11\/16\/yapay-zekayaucretsiz-ogretmenlik-yaparken-neleri-kaybediyoruz-iii\/","title":{"rendered":"YAPAY ZEKAYA&#8221;\u00dcCRETS\u0130Z \u00d6\u011eRETMENL\u0130K&#8221; YAPARKEN NELER\u0130 KAYBED\u0130YORUZ? (III)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4276\" src=\"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/WhatsApp-Image-2026-11-02-at-12.59.38.jpeg\" alt=\"\" width=\"1408\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/WhatsApp-Image-2026-11-02-at-12.59.38.jpeg 1408w, https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/WhatsApp-Image-2026-11-02-at-12.59.38-300x164.jpeg 300w, https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/WhatsApp-Image-2026-11-02-at-12.59.38-1024x559.jpeg 1024w, https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/WhatsApp-Image-2026-11-02-at-12.59.38-768x419.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1408px) 100vw, 1408px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ge\u00e7en haftaki yaz\u0131m\u0131zda \u201cHaftaya, ehliyet ve liyakatin yapay zekayla imtihan\u0131n\u0131 yaz\u0131p; nas\u0131l davranmam\u0131z gerekti\u011fi konusunda d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi payla\u015f\u0131p konuyu kapataca\u011f\u0131z\u201d demi\u015ftik.\u00a0 Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam ederek yapay zeka meselesini bitirmi\u015f olal\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yeni Ehliyet ve Liyakat D\u00f6nemi\u2026<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yapay zekan\u0131n e\u011fitilmesi, yani ehliyetli ve liyakatli hale gelmesi i\u015fini \u00fcstlendi\u011fimizin art\u0131k fark\u0131nday\u0131z. Yapay zekaya her ne zaman \u201cHay\u0131r, bu yanl\u0131\u015f\u201d ya da \u201cBunu b\u00f6yle s\u00f6yle\u201d dedi\u011fimizde, insan zekas\u0131na olan piyasa ihtiyac\u0131n\u0131n tabutuna bir \u00e7ivi daha \u00e7ak\u0131yoruz. Kendi ellerimizle, kendi yerimize ge\u00e7ecek olan\u0131 e\u011fitiyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6yleyse ne yapmam\u0131z gerekiyor? Yapay zeka bir teknolojidir. Dijital ayak izimizi azaltmak ad\u0131na yap\u0131labilecek en mant\u0131kl\u0131 \u015fey, bu teknolojiyi ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011funda, hedef odakl\u0131 ve verimli kullanmakt\u0131r. Kald\u0131 ki yapay zekan\u0131n her \u015feye cevap verebilmesi, onun ger\u00e7ek bir ehliyet ve liyakate sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Yapay zeka sistemleri, verileri birle\u015ftirerek olas\u0131l\u0131klar\u0131 sunar; fakat karar alma, sorumluluk \u00fcstlenme ve ahlaki muhakeme yetenekleri yoktur. \u0130\u015fte bu noktada ger\u00e7ek ehliyet ve liyakat kabuk de\u011fi\u015ftirerek daha \u00fcst bir seviyeye ta\u015f\u0131n\u0131yor. Yapay zekan\u0131n sundu\u011fu verilerin hangisinin do\u011fru, etik veya kuruma uygun oldu\u011funu se\u00e7ecek liyakatli insanlara her zamankinden daha \u00e7ok ihtiya\u00e7 olacakt\u0131r. Yapay zeka veriyi harmanlar; ancak gelece\u011fe dair vizyonu ve sezgisel y\u00f6ntemi ancak liyakat sahibi insanlar ortaya koyabilir. Bir afet ve acil durumda, yani bir kriz an\u0131nda insan\u0131 anlamak, adaletli davranmak ve empati kurmak yapay zekan\u0131n ula\u015fabilece\u011fi bir konum de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Velhas\u0131l; e\u011fer insanl\u0131k, ehliyet ve liyakati sadece &#8220;teknik talimatlar\u0131 yerine getirmek&#8221; olarak g\u00f6r\u00fcrse, sisteme hizmet eden robotla\u015fm\u0131\u015f insanlar tercih edilecektir. Bu da toplumsal bir \u00e7\u00fcr\u00fcmeye yol a\u00e7acakt\u0131r. Ancak, yapay zekay\u0131 bir ara\u00e7 olarak kullanan ama onun \u00f6tesine ge\u00e7erek muhakeme yapabilen, karakterli ve vizyoner insanlar\u0131 tepeye koyan toplumlar geli\u015fmi\u015f ve kal\u0131c\u0131 medeniyetler olu\u015fturacaklard\u0131r. Yapay zekan\u0131n \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ise sadece s\u0131radan uzmanl\u0131k olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ben, bu yaz\u0131y\u0131 yazmak i\u00e7in yapay zekadan faydaland\u0131m. Onun vermi\u015f oldu\u011fu verileri kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z, sorgulamadan, ara\u015ft\u0131rmadan kabul etmedim. S\u00fczgecimden ge\u00e7irdim, muhakeme ettim. \u00c7ok iyi biliyorum ki yapay zekan\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn daha da geli\u015fti\u011fi bu yeni d\u00fcnyada, bir insan\u0131n yapay zeka kar\u015f\u0131s\u0131nda ger\u00e7ek liyakatini kan\u0131tlamas\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirmesi gereken en kritik yetenek &#8220;Ele\u015ftirel D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Etik Muhakeme&#8221; g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biz insanlar, do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rma ihtiyac\u0131 duyar\u0131z. \u0130nternet ortam\u0131nda milyarlarca veriyi tarayarak bana \u00e7ok h\u0131zl\u0131 cevaplar \u00fcreten bu sistemin \u00fcretmi\u015f oldu\u011fu bilginin do\u011frulu\u011funu, ahlakili\u011fini veya topluma zarar verip vermeyece\u011fini s\u00fczmeden, insan olman\u0131n gere\u011fi olan kalbimle ve vicdan\u0131mla hissetmeden karar veremem. \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyorum ki ger\u00e7ek liyakat; yapay zekan\u0131n getirdi\u011fi bilgiyi k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne, sorgulamadan kabul eden de\u011fil, &#8220;Burada bir hata veya adaletsizlik var m\u0131?&#8221; diyebilen insan olacakt\u0131r. \u0130nsan\u0131n se\u00e7im yapma iradesi vard\u0131r ve ortaya koydu\u011fu bu iradenin sorumlulu\u011funu da al\u0131r. Ama yapay zeka verdi\u011fi karar\u0131n sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yamaz. Onu iradesinden dolay\u0131 cezaland\u0131ramaz, ondan hesap soramazs\u0131n\u0131z. Ger\u00e7ek ehliyet ve liyakat, se\u00e7im ve kararlar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda durabilmektir. Ve toplum bu insanlara her zaman ihtiya\u00e7 duyacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adil ve huzurlu bir toplum in\u015fa etmek sadece veri analiziyle m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \u0130nsanda mant\u0131k vard\u0131r ancak kararlar\u0131n\u0131 sadece bununla vermez; duygular\u0131n\u0131 da kullan\u0131r. Bir topluma y\u00f6n vermek, insanlar\u0131n dertlerine derman olmak ve insan\u0131n birbiriyle kurdu\u011fu samimi ba\u011f yapay zekan\u0131n \u00f6\u011frenip taklit edebilece\u011fi bir liyakat alan\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsanl\u0131k er ya da ge\u00e7 \u015funu fark etmek zorunda kalacakt\u0131r: Ezbere dayal\u0131, sorgulamayan, empati yoksunu insan tipinin yapt\u0131\u011f\u0131 her i\u015fi yapay zeka \u00e7ok daha ucuz, h\u0131zl\u0131 ve hatas\u0131z yapacakt\u0131r. Yani sistemin \u015fu an yeti\u015ftirdi\u011fi &#8220;robotla\u015fm\u0131\u015f&#8221; insanlar\u0131n yerini ger\u00e7ek robotlar alacak ve bu tip insanlar algoritmalar kar\u015f\u0131s\u0131nda tamamen i\u015flevsiz kalacakt\u0131r. Bu durum, insanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok sert bir yol ayr\u0131m\u0131na getirecektir: Ya tamamen kitlesel bir i\u015fsizlik ve ama\u00e7s\u0131zl\u0131k dalgas\u0131 ya\u015fanacak ya da e\u011fitim sistemleri hayatta kalabilmek i\u00e7in insan\u0131 yapay zekadan ay\u0131ran tek \u015feye; yani etik, empati, sanat, felsefe ve vicdan gibi alanlara d\u00f6nmek zorunda kalacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ben, \u015fu an bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00e7ok uza\u011f\u0131nda oldu\u011fumuzu ve mevcut sistemin \u00e7\u00fcr\u00fcmeye devam etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim. Fakat bu \u00e7\u00fcr\u00fcme, yeni bir sistemin zorunlu do\u011fum sanc\u0131s\u0131 da olabilir. \u00c7ok uzak olmayan bir gelecekte teknik bilgi, rapor yazma, muhasebe tutma, kodlama veya s\u0131radan idari i\u015flerin tamam\u0131n\u0131 yapay zeka yapacak. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki sadece bize s\u00f6ylenen rutin g\u00f6revleri yap\u0131p sorgulamayan bir &#8220;sistem hizmetkar\u0131&#8221; olarak kal\u0131rsak, yapay zeka i\u015fimizi elimizden alacakt\u0131r. Ama yapay zekayla insan\u0131 ay\u0131racak, onu &#8220;tercih edilir&#8221; ve &#8220;vazge\u00e7ilmez&#8221; k\u0131lacak tek \u015fey; g\u00fcvenilirlik, samimiyet, adalet duygusu ve derin empati olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sorumluluktan ka\u00e7mayan, adalet duygusu geli\u015fmi\u015f, empati kurabilen ve sorgulayarak ya\u015fayan insanlar, yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n en liyakatli ve en \u00e7ok aranan liderleri olacaklard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eimdi baz\u0131 okuyucular\u0131n \u015f\u00f6yle seslendi\u011fini duyar gibiyim: &#8220;Bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda do\u011fru olan\u0131 se\u00e7mek, d\u00fcr\u00fcst kalmak ve empatiyle hareket etmek, k\u0131sa ve orta vadede neredeyse kesin bir kaybetme garantisi vermektedir.&#8221; Evet, hakl\u0131s\u0131n\u0131z. Ekonomideki o me\u015fhur yasa (Gresham Kanunu), yani &#8220;K\u00f6t\u00fc paran\u0131n iyi paray\u0131 piyasadan kovmas\u0131&#8221; ilkesi, bug\u00fcn toplumsal ahlak, i\u015f hayat\u0131 ve liyakat i\u00e7in de ne yaz\u0131k ki aynen ge\u00e7erli. Sistem, kendi \u00e7arp\u0131k \u00e7arklar\u0131na \u00e7omak sokulmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi i\u00e7in, etik de\u011ferleri savunan insanlar\u0131 &#8220;uyumsuz&#8221;, &#8220;saf&#8221;, &#8220;fazla idealist&#8221;, &#8220;\u015fikayet\u00e7i&#8221; ya da &#8220;i\u015f bilmez&#8221; olarak etiketleyip d\u0131\u015far\u0131 at\u0131yor. \u0130nsanlar da hayatta kalabilmek, ailesini ge\u00e7indirebilmek veya bir yere gelebilmek i\u00e7in ne yaz\u0131k ki do\u011frunun yan\u0131ndaki kutucu\u011fu i\u015faretlemekten korkuyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyorlar ki, o kutucu\u011fu i\u015faretlediklerinde yollar\u0131 uzayacak, \u00f6nlerine engeller \u00e7\u0131kacak ve belki de hakk\u0131 olan\u0131 alamayacaklar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak burada \u015funu hat\u0131rlatmak istiyorum: Biz &#8220;kaybetmeyi&#8221; sadece paray\u0131, makam\u0131, g\u00fcc\u00fc veya stat\u00fcy\u00fc yitirmek olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in d\u00fcr\u00fcstlerin kaybetti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Madalyonun di\u011fer y\u00fcz\u00fcne samimiyetle bakarsak, sistemin istedi\u011fi gibi davran\u0131p &#8220;kazananlar\u0131n&#8221; asl\u0131nda neyi kaybetti\u011fini g\u00f6rebiliriz: Sisteme hizmet etmek i\u00e7in eti\u011fi ve empatiyi b\u0131rakan insan, g\u00fcn\u00fcn sonunda kendi benli\u011fini, huzurunu ve insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybediyor. D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131, \u00e7ok zengin veya \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnebiliyorlar. Ama i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda derin bir yaln\u0131zl\u0131k, g\u00fcvensizlik ve anlams\u0131zl\u0131k ya\u015f\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyorlar ki, etraflar\u0131ndaki insanlar onlar\u0131 kendileri olduklar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, sadece o sistemdeki g\u00fc\u00e7leri i\u00e7in alk\u0131\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son s\u00f6z: Yapay zeka her \u015feyi bilebilir ama ruhu yoktur. \u0130nsanlar ruhu olmayandan \u00e7abuk b\u0131kar ve d\u00fcr\u00fcst, etik de\u011ferleri olan, kendilerini ger\u00e7ekten anlayan \u201cger\u00e7ek insanlara\u201d ihtiya\u00e7 duyarlar. Bug\u00fcn korumak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterdi\u011fimiz bu de\u011ferler, yar\u0131n bu yeni d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcm\u00fcz, yani liyakat kriterimiz olacakt\u0131r. Y\u00fcz y\u0131llar \u00f6ncesinden \u201csorgulanmam\u0131\u015f hayat ya\u015fanmaya de\u011fmez\u201d diyen Sokrates\u2019e selam g\u00f6nderiyor; ehliyetli ve liyakatli yar\u0131nlar diliyorum\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">*<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00dcSEY\u0130N KANZA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ge\u00e7en haftaki yaz\u0131m\u0131zda \u201cHaftaya, ehliyet ve liyakatin yapay zekayla imtihan\u0131n\u0131 yaz\u0131p; nas\u0131l davranmam\u0131z gerekti\u011fi konusunda d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi payla\u015f\u0131p konuyu kapataca\u011f\u0131z\u201d demi\u015ftik.\u00a0 Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam ederek yapay zeka meselesini bitirmi\u015f olal\u0131m. Yeni Ehliyet ve Liyakat D\u00f6nemi\u2026 Yapay zekan\u0131n e\u011fitilmesi, yani ehliyetli ve liyakatli hale gelmesi i\u015fini \u00fcstlendi\u011fimizin art\u0131k fark\u0131nday\u0131z. Yapay zekaya her ne zaman \u201cHay\u0131r, bu yanl\u0131\u015f\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4276,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,10,36],"tags":[],"class_list":["post-4325","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-balikesir","category-bursa","category-yazar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4325","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4325"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4327,"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4325\/revisions\/4327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marmarahabermerkezi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}